ถ้ำผีหัวโต จังหวัดกระบี่

ประตูสู่โลกยุคก่อนประวัติศาสตร์อันดามัน

ในหุบเขาหินปูนที่โอบล้อมด้วยผืนป่าโกงกางและบึงน้ำธรรมชาติของอำเภออ่าวลึก จังหวัดกระบี่ มีสถานที่แห่งหนึ่งที่เก็บงำร่องรอยแห่งอารยธรรมมนุษย์ยุคโบราณเอาไว้อย่างเหนียวแน่น สถานที่นั้นคือ ถ้ำผีหัวโต หรือที่ชาวบ้านรู้จักกันในชื่อ ถ้ำหัวกะโหลก ซึ่งเป็นแหล่งศึกษาทางโบราณคดีชิ้นสำคัญและที่เที่ยวยอดนิยมเชิงประวัติศาสตร์ธรรมชาติในเขต อุทยานแห่งชาติธารโบกขรณี ที่นี่ไม่เพียงแต่มอบทัศนียภาพอันแปลกตาของธรรมชาติ แต่ยังเปิดประตูให้นักเดินทางได้เข้าไปสัมผัสกับภาพวาดฝีมือมนุษย์โบราณที่แฝงไว้ด้วยเงื่อนงำชวนค้นหา
ที่มาของนามและประวัติศาสตร์การค้นพบ

เหตุที่ถ้ำแห่งนี้ได้ชื่อว่า “ถ้ำผีหัวโต” สืบเนื่องมาจากเมื่อปี พ.ศ. 2497 ชาวบ้านและนักโบราณคดีได้ค้นพบซากโครงกระดูกมนุษย์โบราณ รวมถึง ชิ้นส่วนหัวกะโหลกที่มีขนาดใหญ่โตกว่าปกติ ฝังจมอยู่ภายใต้พื้นดินของถ้ำแห่งนี้ นอกเหนือจากนี้ยังพบชั้นดินที่มีเศษกระดูกและกองเปลือกหอยแครง (Arcidae) ทับถมกันหนาแน่น สะท้อนให้เห็นว่าในอดีตถ้ำแห่งนี้เคยเป็นทั้งที่อยู่อาศัย ที่หลบภัย และอาจเป็น “สุสาน” ในการประกอบพิธีกรรมความเชื่อเกี่ยวกับการตายของกลุ่มชนดั้งเดิมที่ดำรงชีวิตอยู่ด้วยทรัพยากรชายฝั่งทะเลอันดามัน

ที่มาของนามและประวัติศาสตร์การค้นพบ

เหตุที่ถ้ำแห่งนี้ได้ชื่อว่า “ถ้ำผีหัวโต” สืบเนื่องมาจากเมื่อปี พ.ศ. 2497 ชาวบ้านและนักโบราณคดีได้ค้นพบซากโครงกระดูกมนุษย์โบราณ รวมถึง ชิ้นส่วนหัวกะโหลกที่มีขนาดใหญ่โตกว่าปกติ ฝังจมอยู่ภายใต้พื้นดินของถ้ำแห่งนี้ นอกเหนือจากนี้ยังพบชั้นดินที่มีเศษกระดูกและกองเปลือกหอยแครง (Arcidae) ทับถมกันหนาแน่น สะท้อนให้เห็นว่าในอดีตถ้ำแห่งนี้เคยเป็นทั้งที่อยู่อาศัย ที่หลบภัย และอาจเป็น “สุสาน” ในการประกอบพิธีกรรมความเชื่อเกี่ยวกับการตายของกลุ่มชนดั้งเดิมที่ดำรงชีวิตอยู่ด้วยทรัพยากรชายฝั่งทะเลอันดามัน

ถ้ำผีหัวโต จังหวัดกระบี่ ตั้งอยู่ในภูเขาหินปูนลูกโดดในกลุ่มเขาถ้ำลอดใต้ ตัวถ้ำอยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเลปานกลางประมาณ 10 เมตร สภาพภายในมีลักษณะเป็นถ้ำโปร่ง โถงถ้ำกว้างขวาง เพดานสูง อากาศถ่ายเทได้สะดวก ลมพัดผ่านตลอดเวลา และมีแสงสว่างส่องถึงในหลายทิศทาง จากปากถ้ำทิศตะวันตกเฉียงเหนือ เมื่อเดินผ่านสะพานคอนกรีตขึ้นไปจะพบว่าภายในแบ่งออกเป็น 2 คูหาขนาดใหญ่ ที่สามารถเดินเชื่อมต่อถึงกันได้ รอบตัวถ้ำประดับประดาไปด้วยหินงอกหินย้อยและเสาหินธรรมชาติที่งดงามตามอายุทางธรณีวิทยา แกลเลอรี่ภาพเขียนสี 3,000 ปี: ปริศนาบนผนังถ้ำ  ตามรายงานศึกษาของ กรมศิลปากร พบว่า ถ้ำผีหัวโต จังหวัดกระบี่ เป็นแหล่งที่พบภาพเขียนสีก่อนประวัติศาสตร์มากที่สุดแห่งหนึ่งในภาคใต้ โดยพบมากถึง 238 ภาพ กระจายออกเป็น 23 กลุ่มภาพ เขียนขึ้นด้วยสีธรรมชาติ เช่น สีแดง ดำ เหลือง และน้ำตาล สันนิษฐานว่ามีอายุเก่าแก่ราว 2,000–3,000 ปี ลายเส้นเหล่านั้นแบ่ง ประเภทลายแทงความคิดได้ดังนี้

1. ภาพบุคคลและกึ่งมนุษย์  ภาพที่โด่งดังที่สุดและถือเป็นสัญลักษณ์ของถ้ำคือ ภาพคนใส่หมวกทรงสูง หรือภาพคล้ายมนุษย์ที่มีหัวเป็นสัตว์มีเขา ยืนกางแขนและขา ลำตัวระบายสีแดงเข้มสลับแถบลายริ้ว ซึ่งนักโบราณคดีคาดว่าอาจเป็นภาพของ “หมอผี” หรือผู้ทำพิธีกรรมประจำเผ่า

2. ภาพกลุ่มสัตว์  

3. ภาพเครื่องมือเครื่องใช้และพาหนะ  

4. ภาพรอยมือและเท้า  

การเดินทางและกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์   เนื่องจากถ้ำผีหัวโตมีสภาพภูมิประเทศถูกโอบล้อมด้วยลำคลองและป่าชายเลน การเดินทางเข้าชมจึงต้องอาศัยทางน้ำเป็นหลัก นักท่องเที่ยวสามารถเดินทางมายัง ท่าเรือบ้านบ่อท่อ ตำบลอ่าวลึกใต้ อำเภออ่าวลึก 

ถ้ำผีหัวโต จังหวัดกระบี่ สามารถเลือกกิจกรรมเข้าชมได้ 2 รูปแบบ

• การนั่งเรือหางยาวล่องลำน้ำ ใช้เวลาเดินทางจากท่าเรือ 10-15 นาที ผ่านอุโมงค์ป่าชายเลนและแวะชมถ้ำลอดก่อนจะมาเทียบท่าที่ตีนเขาถ้ำผีหัวโต

• การพายเรือคายัค/แคนู  กิจกรรมยอดนิยมสำหรับสายลุยและสายรักธรรมชาติ พายเรือลัดเลาะไปตามลำคลองท่าปรัง สัมผัสความร่มรื่นของระบบนิเวศป่าโกงกางอย่างใกล้ชิด ก่อนจะจอดเรือไว้ที่ท่าน้ำและเดินเท้าขึ้นบันไดซีเมนต์เข้าสู่ตัวถ้ำ

ข้อห้ามและกฎระเบียบในการเข้าชมถ้ำผีหัวโต จังหวัดกระบี่

เนื่องจากถ้ำผีหัวโตเป็นทั้งโบราณสถานยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่มีคุณค่าสูงและตั้งอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติ จึงมีกฎระเบียบที่ต้องปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัดเพื่อการอนุรักษ์

1. ห้ามจับ สัมผัส หรือลูบคลำภาพเขียนสีโบราณเด็ดขาด 
2. ห้ามใช้แฟลช (Flash) ในการถ่ายภาพเขียนสี
3. ห้ามขูดขีด เขียน หรือสลักชื่อบนผนังถ้ำหินปูน
4. ห้ามจับ หัก หรือสัมผัสหินงอกหินย้อย
5. ห้ามทิ้งขยะทุกชนิดภายในถ้ำและป่าชายเลน
6. ห้ามส่งเสียงดังอื้ออึง
7. สวมเสื้อชูชีพตลอดเวลาขณะล่องเรือ

1. ค่าธรรมเนียมเข้าอุทยานแห่งชาติธารโบกขรณี

(ตั๋วใบเดียวสามารถใช้เข้าชมได้ทั้งถ้ำผีหัวโต ถ้ำลอด และน้ำตกธารโบกขรณีภายในวันเดียวกัน)
• ชาวไทย: ผู้ใหญ่ 60 บาท / เด็ก 30 บาท
• ชาวต่างชาติ: ผู้ใหญ่ 300 บาท / เด็ก 100 บาท